Svín
Svín
Fjölskyldugerð: göltur, gylta og grís.
Þyngd: 200-250 kg.
Fengitími: allt árið.
Meðgöngutími: 3 mánuðir, 3 vikur og 3 dagar.
Fjöldi afkvæma: 10-12 grísir í hverju goti.
Nytjar: kjöt, húð og hár.
Stiklur um svín
- Landnámsmenn fluttu hingað með sér svonefnd landsvín sem voru algeng á Norðurlöndunum. Mörg örnefni benda til þess að svínin hafi verið um allt land.
- Svín eru alætur og njóta sín vel þegar þeim gefst færi á að róta í leit að möðkum, rótum og skordýrum.
- Gyltur eru mjög frjósamar. Algengt er að þær gjóti um 10-12 grísum í hverju goti.
Íslensku svínin - nánari upplýsingar
Svínin hérlendis eru ræktuð með það fyrir augum að fá sem mest og best kjöt af hverri skepnu. Það má sjá á þeim ef skoðað er hversu stór búkur þeirra er miðað við smágerða fætur.
Ræktuðu svínin eru komin út frá villisvínum og eru þau m.a. með vígtennur sem þau hafa fengið í arf frá forfeðrum sínum. Þar sem ekki hefur verið mögulegt að rækta vígtennurnar úr eldissvínum þá er gripið til þess ráðs að klippa af tönnum grísa rétt eftir að þeir koma í heiminn. Þeir geta annars meitt gyltuna og orðið hættulegt vopn er grísirnir stækka.
Fjöldi svína á Íslandi
Á landinu voru 16 bændur er ráku svínabú árið 2006 samkvæmt upplýsingum frá Bændasamtökunum úr Hagtölum landbúnaðarins. Þeir eru með um 260 svín hver á sínu búi.
Alls voru um 4000 svín á Íslandi árið 2006 og framleidd voru 5.744 þúsund tonn af svínakjöti. Svínakjötsala á hvern íbúa á landinu það árið var 18.9 kg, heldur meira en nautakjöt þar sem neysla almennings var 10,5 kg á hvern Íslending.
Nytjar
Nytjar af svínum eru ekki eingöngu kjötið því að hárin eru líka nýtt. Hárin kallast burst og eru nýtt í hárbursta, pensla og kústa sem dæmi og áður fyrr voru þau nýtt í tannbursta.
Ekki er óalgengt að nýta eyrun af svínum sem hundanammi. Eyrun eru ýmist þurrkuð eða reykt, síðan seld til gæludýraverslana. Hér á landi eru eyrun innflutt í þessum tilgangi.
Svín eru ekki sóðar
Svín á Íslandi eru flest hvít en þau sýnast bleik vegna blóðstreymis um húðina. Vegna þess hve ljós þau eru þá þola þau mjög illa að vera lengi út í sól.
Svínin kunna ráð við því með því að velta sér upp úr mold og bleytu. Það gera þau til að kæla sig og reyna að þekja sig svo þau sólbrenni síður, einnig hreinsa þau húðina í leiðinni. Svín eru því alls ekki sóðaleg eins og margir álykta, þvert á móti eru þau þrifalegar skepnur.
Afkvæmi
Algengt er að gyltur eigi um 8-12 grísi í hverju goti. Meðgöngutími þeirra er að meðaltali 114 dagar. Oft er sagt að meðgöngutíminn sé 3 mánuðir, 3 vikur og 3 dagar.
Tími milli gangmála hjá gyltum er að meðaltali 21 dagur og varir í um 48 klukkustundir. Gotið tekur yfirleitt mjög stuttan tíma miðað við allan þann fjölda grísa sem fæðast.
Gylta er með 14 spena og ná því yfirleitt allir grísirnir að vera á spena í einu. Því fylgir mikil hamagangur og eignist gylta fleiri en 14 grísi í einu verða oft einhverjir útundan.
Mesti fjöldi sem vitað er um á Íslandi eru 27 grísir en metið í Húsdýragarðinum eru 22 grísir. Við eðlilegt got eru grísir um 400-800 grömm en þeir stækka gríðarlega fljótt enda er móðurmjólkin orkumikil.
Alætur
Svín eru klaufdýr en ekki jórturdýr líkt og kýr, kindur, geitur, og hreindýr. Svín éta hins vegar nánast hvað sem er svo framarlega sem það er lífrænt.
Nú til dags eru svín höfð í húsum allt árið um kring og lifa á kjarnfóðri. Í Húsdýragarðinum fá svínin að fara út þegar vel viðrar. Þá fara þau á svæði sem lítur út eins og moldarflag en það líður svínunum best.
Svín hafa einstaklega gott lyktarskyn og finna meðal annars með því að róta í moldinni með trýninu; maðka, skordýr og rætur.
Smellið á myndina hér að neðan og sjáið fleiri myndir af svínum.
